Худалдаа Хөгжлийн банк

Худалдаа Хөгжлийн банк (ХХБ, англиар Trade and Development Bank, TDB) нь 1990 оны 10 дугаар сарын 19-нд байгуулагдсан, Монголын хамгийн эртний арилжааны банк юм. Банк Монголбанкны №8 тусгай зөвшөөрлийн дагуу үйл ажиллагаа явуулдаг бөгөөд 1993 оны 5 дугаар сарын 29-нд банкны үйл ажиллагаа явуулах эрхээ авч, тусгай зөвшөөрлийг 2002 оны 2 дугаар сарын 27-нд шинэчилсэн.

2026 оны 6 дугаар сарын 30-ны байдлаар банкны нийт хөрөнгө 17,703.3 тэрбум төгрөг байв. Банк 2024 онд 15 их наяд төгрөгийн хөрөнгөтэй, 90 салбартай болсныг тайландаа дурдсан.

ХХБ-ны үйл ажиллагаанд байгууллагын банк, гадаад худалдааны санхүүжилт, гадаад төлбөр тооцоо тодорхой жин эзэлдэг. Уул уурхай, импорт-экспорт, томоохон компаниудад үйлчилдэгээрээ онцлог боловч иргэдэд зориулсан хадгаламж, карт, зээлийн 130 гаруй нэр төрлийн бүтээгдэхүүнийг давхар санал болгодог.

Түүх

Банк 1990 онд улсын бүрэн эзэмшлийн байгууллага хэлбэрээр байгуулагдаж, Монголын нэг шатлаат банкны системийг хоёр шатлалд шилжүүлэх шинэтгэлийн эхэнд үүссэн. Эхний жилүүдэд банк улсын хөрөнгө оруулалт, гадаад санхүүжилт, бондын үйл ажиллагааг дамжуулах үүрэг гүйцэтгэж байв.

2002 онд банк хувьчлагдаж, төрийн эзэмшлийн 74 хувийг АНУ-ын Gerald Metals болон Швейцарийн Banca Commerciale Lugano компаниудын консорциум болох Globull Investment and Development худалдан авсан. 2004 онд Азийн хөгжлийн банк болон IFC нийт 11 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийсэн. 2006 онд Central Asian Mining болон Д.Эрдэнэбилэг зэрэг Монголын хөрөнгө оруулагчид дээрх хоёр компанийг худалдан авч, өмчлөл Монголын талд шилжсэн. 2012 оны 2 дугаар сард Goldman Sachs банкны 4.8 хувийг эзэмшиж байсан.

2007 оноос ХХБ олон улсын зах зээлд бонд гаргаж эхэлсэн бөгөөд банкны тайлангаар таван удаагийн бонд гаргалтаар нийт 1.14 тэрбум ам.доллар татан төвлөрүүлсэн. 2014 онд Токиод төлөөлөгчийн газраа нээж, тэр үед гаргасан бондоо 2017 онд өөрийн хөрөнгөөр бүрэн төлсөн. 2012 онд Нидерландын FMO-тай хамтран Монголд анхны байгаль орчин, нийгмийн эрсдэлийн удирдлагын системийг хэрэгжүүлж, 2020 онд Ногоон Климатын Сангийн (GCF) хүлээн зөвшөөрөгдсөн байгууллага болж, 2021 онд Монголд анхны Тогтвортой байдлын сан хүрээг баталсан.

2023 оны 5 дугаар сард банк хувьцааныхаа 5 хүртэл хувийг олон нийтэд санал болгож, 105.5 тэрбум төгрөгийн захиалга авч, төлөвлөснийхөө 126.4 хувийг биелүүлсэн. Хувьцаа 2023 оны 5 дугаар сарын 3-нд Монголын хөрөнгийн биржид бүртгэгдсэн.

Үйл ажиллагаа, үйлчилгээ

Банк иргэд, бизнес, байгууллагад 130 гаруй нэр төрлийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ нийлүүлдэг гэж тайландаа дурдсан.

Иргэдийн банк: төгрөг, валютын харилцах, хугацаатай болон хугацаагүй хадгаламж, дебит, кредит карт, онлайн хэрэглээний зээл.
Зээл: хэрэглээний болон цалингийн зээл, ипотек, ногоон зээлийн бүтээгдэхүүн — бизнесийн ногоон зээл, ногоон ипотек, эко автомашины зээл.
Бизнес, байгууллагын банк: жижиг, дунд бизнесийн зээл, уул уурхай, худалдаа, үйлдвэрлэлийн томоохон компаниудад зориулсан зээл, лизинг, цалин дамжуулалт, POS үйлчилгээ.
Гадаад төлбөр тооцоо: SWIFT гуйвуулга, баримтат зээл (L/C), баталгаа. Банк 2024 оны тайлангаар 94 корреспондент банктай, 85 ностро данстай байсан.
Валют арилжаа: гадаад валют худалдан авах, борлуулах, валютын эрсдэлээс хамгаалах (хедж) үйлчилгээ.
Гадаад худалдааны санхүүжилт: олон улсын банк, хөгжлийн байгууллагуудаас татсан эх үүсвэрээр импорт, экспортын гэрээг санхүүжүүлэх.

Хадгаламж, зээлийн хүү

Банкны нийтэлсэн хадгаламж, зээлийн хүүг доор харуулав. Эдгээр хүү, нөхцөл тогтмол бус бөгөөд банкны шийдвэр, бодлогын хүүгийн өөрчлөлтөөс хамаарч шинэчлэгддэг тул гэрээ хийхийн өмнө банкнаас баталгаажуулах нь зүйтэй.

Багананы нэр дээр дарж эрэмбэлнэ. Сүүлд шинэчилсэн: 2026.10.08. Бүх банкийг зэрэг харьцуулахыг хүсвэл Банкууд хуудсыг үзээрэй.

Дижитал үйлчилгээ

Банк “TDB Online” нэртэй интернэт банк, мобайл банкны аппликейшнээр данс харах, гуйвуулга, төлбөр тооцоо хийх үйлчилгээг үзүүлдэг. Дижитал банкны үндсэн системээ Temenos Infinity платформ дээр, харилцагчийн урамшууллын системээ “Britto” экосистем дээр хэрэгжүүлснийг тайландаа дурдсан. Банк бэлэн бус, автомат “Lite” салбаруудыг ажиллуулдаг. Салбар, АТМ-ийн сүлжээний хувьд банкны 2023 оны жилийн тайланд 87 салбар, тооцооны төв болон 275 АТМ байсан бол 2024 оны тогтвортой байдлын тайланд 90 салбар гэж тэмдэглэсэн. 2020 оны 6 дугаар сарын байдлаар банк 97 салбар, тооцооны газар, 271 АТМ, 9,326 POS төхөөрөмжтэй гэж вэбсайтдаа мэдээлсэн байдаг.

Удирдлага, өмчлөл

Банк Монголын хөрөнгийн биржид TDB код (ISIN: MN00TDB05673) -оор 2023 оны 5 дугаар сарын 3-наас бүртгэлтэй. Монголын хөрөнгийн биржийн нийтлэсэн мэдээллээр нөлөө бүхий хувьцаа эзэмшигч нь Globull Investment and Development Pte. Ltd (60.8%) болон ТиДиБи Капитал ХХК (29.69%) бөгөөд эдгээр мэдээлэл 2023 оны 6 дугаар сарын 6-нд шинэчлэгдсэн байна. Банкны тухай хуулиар нэг хувьцаа эзэмшигчийн төвлөрөл 20 хувиас хэтрэхгүй байх шаардлага хүчин төгөлдөр тул өмчлөлийн бүтэц өөрчлөгдөж байгаа эсэхийг биржийн сүүлийн мэдээллээс шалгах хэрэгтэй.

Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн даргаар 2022 оны 4 дүгээр сараас АНУ-ын гүйцэтгэх захирал асан Рандольф Коппа ажиллаж байна; түүний өмнө 2006–2022 онд Д.Эрдэнэбилэг ТУЗ-ийн даргаар ажилласан. Гүйцэтгэх захирлаар О.Орхон ажиллаж байна. ТУЗ-д хараат бус гишүүдийг шинээр сонгодог бөгөөд 2026 оны 1 дүгээр сарын 30-наас Л.Нямсүрэн, 4 дүгээр сарын 29-наас Д.Гантөгс хараат бус гишүүнээр томилогдсон. Банк 2024 оны 2 дугаар сард Монголын банкны системд анхны Тогтвортой хөгжлийн хороог ТУЗ-ийн дор байгуулсан.

Хэмжээ, зах зээлийн байр суурь

2026 оны 6 дугаар сарын 30-ны байдлаар Худалдаа Хөгжлийн банкны нийт хөрөнгө 17,703.3 тэрбум төгрөг байсан. Үүнийг ХААН Банкны 28,082.7 тэрбум, Голомт банкны 19,859.8 тэрбум төгрөгтэй харьцуулж болох ч өөр өөр банкны тоо өөр өөр тайлангийн хугацаанаас гарсан тохиолдолд шууд харьцуулахад тохиромжгүй болохыг анхаарах нь зүйтэй. Монголбанкны банкны салбарын тоймд ХХБ нь системийн нөлөө бүхий таван банкийн нэг гэж тооцогддог (2025 оны хагас жилийн тойм).

Анхаарах зүйл

ХХБ-ны үйл ажиллагааны чиглэл байгууллагын банк, гадаад худалдааны санхүүжилт талдаа илүү тул иргэдийн зарим бүтээгдэхүүний нөхцөл, салбарын хүртээмж бусад томоохон банктай зөрж болно. Өөрт хэрэгтэй үйлчилгээг гурав, дөрвөн банкны нөхцөлтэй зэрэгцүүлж харьцуулахыг зөвлөж байна.
Зээлийн хүүг сараар зарласан бол жилийн хүү болгохын тулд 12-оор үржүүлнэ. Шимтгэл, үнэлгээ, даатгал зэргийг нэмсэн жилийн шимтгэлийн хувийг (ЖШХ) бичгээр авах нь зөв.
Гадаад гуйвуулгын үнийн дүнд банкны шимтгэлээс гадна корреспондент банкны шимтгэл нэмэгддэг. Хүлээн авагчид хүрэх бодит дүнг гүйлгээ хийхээс өмнө тодруулаарай.
Валютын арилжааны хувьд салбар, интернэт банк, картаар хийсэн гүйлгээний хөрвүүлэх хүртэл өөр байж болно. Том дүнгийн валют арилжааны хувьд хүрч болох хувийг салбараас шалгах нь зүйтэй.
Банкин дахь мөнгөн хадгаламжийн даатгалын тухай хуулийн 8.1-д заасны дагуу нэг банкинд байгаа нэг хадгаламж эзэмшигчийн төгрөг, валютын хадгаламжийг нийт 20 сая төгрөг хүртэл нөхөн төлдөг; нэг хүний хэд хэдэн хадгаламжийг нэгтгэж тооцдог.

Үйл ажиллагаа	Олгосон	Шийдвэр	Төлөв
Үндсэн: Банк (Монголбанк)
Банкны үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөл · гэрчилгээ №08, бүртгэл №13	1993.05.29	№08	Хүчинтэй
Нэмэлт зөвшөөрөл (СЗХ)
Банк зуучлагчҮнэт цаасны компани	—	№049	Хүчинтэй
КастодианҮнэт цаасны компани	2014.10.21	№235	Хүчинтэй
Банкны тухай хуулийн 6.1-д заасан бусад 11 үйл ажиллагаа
Хадгаламж, зээл, төлбөр тооцоо, валют… · Шалгах боломжгүй Монголбанк эдгээрийг банк тус бүрээр нийтэлдэггүй тул банк бүр аль нэгийг нь эрхлэх зөвшөөрөлтэй эсэхийг шалгах боломжгүй. Мөнгөн хадгаламж (6.1.1) Зээл (6.1.2) Төлбөр тооцооны үйлчилгээ (6.1.3) Гуравдагч этгээдэд баталгаа, батлан даалт гаргах (6.1.4) Гадаад валют худалдах, худалдан авах, хадгалах (6.1.5) Үнэт металл, эрдэнийн чулуу худалдах, хадгалах (6.1.6) Үнэт зүйл хадгалах (6.1.7) Гадаад төлбөр тооцоо хийх (6.1.8) Үнэт цаас гаргах, худалдах, худалдан авах (6.1.9) Санхүүгийн түрээсийн үйл ажиллагаа (6.1.10) Зээл болон санхүүгийн бусад хэрэгслийг худалдах, худалдан авах (6.1.11)

Огноо	Холбогдох компани	Хэрэгсэл	Шийдвэр
2025.07.24	Мик Актив Гучин Ес ТЗК ХХК Үнэт цаас гаргагч Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Хаан Банк Банк Хас Банк Банк Капитрон Банк Банк Голомт Банк Банк Төрийн Банк Банк Ариг Банк Банк Богд Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№280
2025.07.24	Мик Актив Гучин Найм ТЗК ХХК Үнэт цаас гаргагч Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Ариг Банк Банк Голомт Банк Банк Капитрон Банк Банк Төрийн Банк Банк Тээвэр Хөгжлийн Банк Банк Хаан Банк Банк Хас Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№279
2024.08.30	Мик Актив Гучин Зургаа Үнэт цаас гаргагч Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Ариг Банк Банк Голомт Банк Банк Капитрон Банк Банк Хаан Банк Банк Хас Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№415
2024.06.25	Мик Актив Гучин Тав Үнэт цаас гаргагч Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Ариг Банк Банк Голомт Банк Банк Капитрон Банк Банк Төрийн Банк Банк Тээвэр Хөгжлийн Банк Банк Хаан Банк Банк Хас Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№307
2023.11.08	Үцск Актив Зургаа Үнэт цаас гаргагч Үнэт Цаас Санхүүжилтийн Корпораци Үнэт цаасны компани Хаан Банк Банк Голомт Банк Банк Төрийн Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№553
2023.06.13	Мик Актив Гучин Гурав Үнэт цаас гаргагч Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Ариг Банк Банк Голомт Банк Банк Капитрон Банк Банк Хаан Банк Банк Хас Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№209
2023.05.12	Үцск Актив Тав Үнэт цаас гаргагч Үнэт Цаас Санхүүжилтийн Корпораци Үнэт цаасны компани Хаан Банк Банк Голомт Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№151
2022.11.09	Мик Актив Гуч Үнэт цаас гаргагч Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Хас Банк Банк Голомт Банк Банк Хаан Банк Банк Төрийн Банк Банк Капитрон Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№608
2022.06.22	Үцск Актив Гурав Үнэт цаас гаргагч Үнэт Цаас Санхүүжилтийн Корпораци Үнэт цаасны компани Голомт Банк Банк Капитрон Банк Банк Хаан Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№357
2021.12.22	Үцск Актив Хоёр Үнэт цаас гаргагч Үнэт Цаас Санхүүжилтийн Корпораци Үнэт цаасны компани Богд Банк Банк Голомт Банк Банк Капитрон Банк Банк Төрийн Банк Банк Хаан Банк Банк Хас Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№580
2021.10.13	Мик Актив Хорин Зургаа Үнэт цаасны компани Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Ариг Банк Банк Богд Банк Банк Голомт Банк Банк Капитрон Банк Банк Кредит Банк Төрийн Банк Банк Тээвэр Хөгжлийн Банк Банк Хаан Банк Банк Хас Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№472
2020.02.28	Мик Актив Хорин Гурав Үнэт цаас гаргагч Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Богд Банк Банк Голомт Банк Банк Капитрон Банк Банк Төрийн Банк Банк Хаан Банк Банк Хас Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№92
2019.12.04	Мик Актив Хорин Нэг Үнэт цаас гаргагч Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Ариг Банк Банк Капитрон Банк Банк Голомт Банк Банк Хаан Банк Банк Үндэсний Хөрөнгө Оруулалтын Банк Төрийн Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№334
2019.07.16	Мик Актив Хорь Үнэт цаас гаргагч Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Ариг Банк Банк Капитрон Банк Банк Голомт Банк Банк Хаан Банк Банк Үндэсний Хөрөнгө Оруулалтын Банк Төрийн Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№191
2017.12.15	Мик Актив Арван Дөрөв ТЗК ХХК Үнэт цаас гаргагч Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Капитал Банк Капитрон Банк Банк Голомт Банк Банк Хаан Банк Банк Үндэсний Хөрөнгө Оруулалтын Банк Төрийн Банк Банк Хас Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№239
2017.09.27	Мик Актив Арван Гурав Үнэт цаас гаргагч Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Капитал Банк Капитрон Банк Банк Голомт Банк Банк Хаан Банк Банк Үндэсний Хөрөнгө Оруулалтын Банк Хас Банк Банк	Үнэт цаас	№170
2016.12.14	Мик Актив Арав ТЗК ХХК Үнэт цаас гаргагч Мик Осск Үнэт цаас гаргагч Голомт Банк Банк Хаан Банк Банк Төрийн Банк Банк Капитал Банк Ариг Банк Банк	Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас	№305
2014.06.11	—	Үнэт цаас	№218

Худалдаа Хөгжлийн Банк

Гол мэдээлэл

Тойм

Гол баримтууд

Үндсэн

Өмчлөл, удирдлага

Хэмжээ, үзүүлэлт

Холбоо барих

Түүх

Үйл ажиллагаа, үйлчилгээ

Хадгаламж, зээлийн хүү

Дижитал үйлчилгээ

Удирдлага, өмчлөл

Хэмжээ, зах зээлийн байр суурь

Анхаарах зүйл

Ашигласан эх сурвалж

Тусгай зөвшөөрөл

✓ Хийж болно

✕ Эрхгүй

СЗХ-ны шийдвэрийн түүх

Үнэт цаас, сан

Санхүүгийн үзүүлэлт

Өмчлөл, удирдлага

Үнэлгээ ба сэтгэгдэл

сэтгэгдлээ үлдээгээрэй

Албан ёсны холбоо барих

Эх сурвалж

Ижил компаниуд

Өөрчлөлт гарвал мэдэгдэх

Асуудал гарсан уу?

Худалдаа Хөгжлийн Банк

Гол мэдээлэл

Тойм

Гол баримтууд

Үндсэн

Өмчлөл, удирдлага

Хэмжээ, үзүүлэлт

Холбоо барих

Түүх

Үйл ажиллагаа, үйлчилгээ

Хадгаламж, зээлийн хүү

Дижитал үйлчилгээ

Удирдлага, өмчлөл

Хэмжээ, зах зээлийн байр суурь

Анхаарах зүйл

Ашигласан эх сурвалж

Тусгай зөвшөөрөл

✓ Хийж болно

✕ Эрхгүй

СЗХ-ны шийдвэрийн түүх

Үнэт цаас, сан

Санхүүгийн үзүүлэлт

Өмчлөл, удирдлага

Үнэлгээ ба сэтгэгдэл

сэтгэгдлээ үлдээгээрэй

Албан ёсны холбоо барих

Эх сурвалж

Ижил компаниуд

Өөрчлөлт гарвал мэдэгдэх

Асуудал гарсан уу?

Сүүлийн мэдээ, шинжилгээ

ХҮССЭН ХУВЬЦААГАА АВАХ “ХУРД”: Зах зээлд нэвтрэх хугацааны 8 жилийн дүр зураг

Хувьцаагаа бэлэн мөнгө болгох “хурд”: Монголын Хөрөнгийн Биржийн хөрвөх чадварын 8 жилийн дүр зураг

ХӨРӨНГИЙН ЗАХ ЗЭЭЛИЙН “СЭРЭЛТ”: 2018 оны тэсрэлт ба түүний дараах үеийн дүр зураг