Хөрөнгийн зах зээлд хөл тавихаар шийдэж, брокерийн дансаа цэнэглээд “Авах” товчийг дарсны дараа юу болдог вэ? Таны хүссэн хувьцаа тэр даруй таны дансанд орж ирдэг үү, эсвэл та хүлээх хэрэгтэй болдог уу?
Бидний харж буй энэхүү график нь Монголын Хөрөнгийн Бирж (МХБ) дээр 2012 оны 9-р сараас 2020 оны 7-р сар хүртэлх хугацаанд хувьцаа худалдан авах захиалга өгснөөс хойш бүрэн биелэх хүртэл зарцуулагдсан дундаж хугацааг харуулж байна. Энэ бол зах зээлийн нийлүүлэлтийн талын хурд, өөрөөр хэлбэл таныг хувьцаа авахыг хүсэх үед зарах хүн хэр хурдан олдож байгааг илтгэх чухал үзүүлэлт юм.
Графикаас харахад Монголын хөрөнгийн зах зээлд “нэвтрэх хурд” цаг хугацааны явцад хэрхэн өөрчлөгдөж ирснийг гурван үндсэн үе шатанд хуваан харж болно.
1. “Удаашралтай” эхлэл (2012 – 2016 оны дунд үе)
Графикийн эхний хагаст, 2012-2016 оны хооронд хувьцаа худалдан авахад зарцуулагддаг дундаж хугацаа нэлээд урт, мөн савалгаа ихтэй байсныг харж болно.
-
Дундаж хүлээлт: Энэ үед хөрөнгө оруулагчид хүссэн хувьцаагаа авахын тулд дунджаар 1 өдөр 12 цагаас 2 өдөр хүлээдэг байжээ.
-
Нийлүүлэлтийн хомсдол: Ялангуяа 2014 оны эхэн, 2015 оны дунд үеүдэд цэнхэр шугам огцом дээш цойрч, авах захиалга биелэх хугацаа 3-аас 4 өдөр (03 12:00 – 04 00:00) хүрсэн тохиолдлууд байна. Энэ нь тухайн үед зах зээл дээр хувьцаагаа зарах сонирхолтой хүмүүс ховор, нийлүүлэлт бага байсныг илтгэнэ. Та мөнгөө бариад очсон ч авах зүйл олдохгүй олон хоног хүлээх үе байжээ.
2. “Алтан үе” буюу зах зээлийн идэвхжил (2017 – 2019 оны эхэн)
2016 оны сүүлээс эхлэн нөхцөл байдал эрс сайжирч, хувьцаа авах хурд мэдэгдэхүйц нэмэгдсэн байна. Саарал өнгийн тренд шугам доошилж, цэнхэр савалгаанууд намссан дүр зураг харагдана.
-
Хурдан биелэлт: Энэ үеүдэд дундаж хугацаа ихэнхдээ 1 өдрөөс доош (01 00:00 шугамаас доош) орж, заримдаа ердөө 12 цагийн дотор захиалга биелж байв.
-
Шалтгаан: Энэ нь 2017-2018 онуудад зах зээлийн ерөнхий идэвх сэргэж, арилжаанд оролцогчдын тоо нэмэгдсэнтэй холбоотой. Зах зээл дээр идэвхтэй арилжаа явагдаж байсан тул худалдан авагч талд зарах хүн хурдан олдож байжээ.
3. Эргэн ирсэн савалгаа (2019 оны дунд – 2020 он)
Харин 2019 оны дунд үеэс 2020 оны 7-р сар хүртэлх хугацаанд хувьцаа авах хугацаа дахин бага зэрэг уртсаж, савалгаа нэмэгдэх хандлага ажиглагдаж байна. Тренд шугам бага зэрэг дээшилж, дундаж хугацаа 1 өдөр орчимд эргэн ирж, зарим үед 2-3 өдөр хүлээх тохиолдлууд дахин гарч эхөлжээ.
Дүгнэлт
Энэхүү график нь МХБ дээр хувьцаа худалдан авах үйл явц нь үргэлж “хоромхон зуур” болдоггүйг сануулж байна. Хэдийгээр 2014 оны үетэй харьцуулахад зах зээлийн хурд ерөнхийдөө сайжирсан ч, таны сонгосон хувьцааны нийлүүлэлтээс хамааран захиалга биелэхэд 1-2 өдөр, заримдаа түүнээс ч удаан хугацаа зарцуулагдах магадлалтайг хөрөнгө оруулагчид тооцоолох хэрэгтэй юм. Зах зээл бол амьд организм тул “авах” талын хурд ч мөн байнга хувьсан өөрчлөгдөж байдаг ажээ.
