IPO төлөвлөлтийн хамгийн эхний бөгөөд хамгийн чухал үе шатуудын нэг бол зохион байгуулагч буюу үйл явцыг удирдан чиглүүлэх Андеррайтер-ийг (Underwriter) сонгох явдал юм. Зөв IPO зохион байгуулагчийг сонгох нь хэлцлийн амжилтад шууд бөгөөд маш хүчтэй нөлөөлдөг тул туршлагатай Андеррайтер-ийг үйл явцад эртнээс татан оролцуулах нь стратегийн хувьд нэн чухал байдаг.
Андеррайтер нь үнэт цаасны танилцуулга (проспект) боловсруулахаас эхлээд компанийн бизнесийн үйл ажиллагаа, давуу тал, гол эрсдэлүүдийг нарийвчлан шинжлэх, хөрөнгө оруулалтын түүх (investment story) бүтээх зэрэг бэлтгэл ажлын маш өргөн хүрээг хамарч ажилладаг.
Андеррайтерыг хэрхэн зөв сонгох вэ?
Шилдэг Андеррайтер нь дараах шалгууруудыг хангасан байх ёстой:
-
Өндөр ур чадвар бүхий баг: Ижил төстэй хэлцлүүдийг амжилттай хийсэн арвин туршлагатай, үйл явцыг удирдахад шаардлагатай нөөц бололцоотой баг.
-
Салбарын мэдлэг: Тухайн үнэт цаас гаргагчийн үйл ажиллагаа явуулдаг салбарын онцлогийг гүнзгий мэддэг, тус салбарт ажилласан амжилтын түүхтэй байх.
-
Хөрөнгийн зах зээлийн компетенц: Зах зээлийн өнөөгийн нөхцөл байдлыг нарийн мэдэрдэг, шаардлагатай дэд бүтэцтэй байх.
-
Зах зээлд эзлэх байр суурь: Олон тооны амжилттай хэлцэл зохион байгуулсан, зах зээлд урт хугацаанд тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулсан туршлага.
-
Нэр хүнд ба мэргэжлийн ёс зүй: Хөрөнгө оруулагчдын итгэлийг хүлээсэн байдал.
-
Тусгай зөвшөөрөл: IPO-ийн хүрээнд шаардлагатай бүх үйлчилгээг үзүүлэх албан ёсны тусгай зөвшөөрлүүдтэй (СЗХ-ны эрхтэй) байх.
-
Аналитик судалгааны бааз: Хэлцлийн маркетингийн үеэр болон IPO-ийн дараа хөрөнгө оруулагчдад зориулсан судалгаа, тайлан гаргах чадавхи.
-
IPO-ийн дараах дэмжлэг: Маркет-мейкерийн үйлчилгээ болон корпорацийн брокерийн үйлчилгээ үзүүлэх нөөц бололцоо.
Андеррайтер нь Хөрөнгийн бирж, хуулийн зөвлөхүүд, аудиторууд, PR баг зэрэг үйл явцад оролцогч бүх талуудын харилцаа холбоог зангидаж, зохицуулдаг гол гүүр болдог.
Синдикат (Консорциум) байгуулах стратеги
Ихэнх тохиолдолд томоохон хэмжээний IPO-г ганц банк бус, харин хэд хэдэн Андеррайтераас бүрдсэн Синдикат (Хамтарсан консорциум) хэлбэрээр зохион байгуулдаг.
Андеррайтеруудын оновчтой тоо болон бүтцийг бүрдүүлэх нь хэлцэл амжилттай болох магадлалыг дээд зэргээр нэмэгдүүлдэг. Олон зохион байгуулагч Андеррайтертай байх нь синдикат дотор эрүүл өрсөлдөөнийг бий болгож, хөрөнгө оруулагчдын эрэлтийг өдөөдөг. Түүнчлэн хөрөнгө оруулагчдын баазыг тэлэх, өөр өөр туршлагатай зуучлагчдын ур чадварыг нэгтгэн ашиглах давуу талтай.
Синдикат дотор Андеррайтерууд өөрсдийн үүрэг функцээс хамааран дараах дүрүүдэд хуваагддаг:
-
Ерөнхий зохицуулагч (Coordinator / Lead Manager): * IPO-ийн төлөвлөлтийн хамгийн эхний үе шатанд сонгогддог.
-
Бүх үйл явцыг ерөнхийд нь удирдаж, зохицуулна.
-
Санхүүгийн загварчлал, хөрөнгө оруулалтын түүхийг боловсруулахад голлон анхаарч, бусад бүх зөвлөхүүдийн (хуульч, аудитор, PR) ажлыг уялдуулдаг. Иймээс зах зээлд хамгийн өндөр нэр хүндтэй, туршлагатай томоохон Андеррайтерыг энэ дүрд сонгох нь зүйтэй. Хэрэгцээтэй бол хэд хэдэн Андеррайтерыг хамтарсан зохицуулагчаар сонгож болно.
-
-
Захиалгын дэвтэр хөтлөгч (Bookrunner): * Зохицуулагчийг сонгосны дараа, бэлтгэл ажлын арай хожуу шатанд нэгддэг.
-
Үндсэн зорилго нь хөрөнгө оруулагчдын хамрах хүрээг тэлэх замаар эрэлтийг дээд зэргээр нэмэгдүүлж, “захиалгын дэвтэр” (Order book)-т өрсөлдөөн үүсгэх явдал юм.
-
Мөн хөрөнгө оруулагчдад зориулсан маркетингийн материал бэлтгэх зэрэг нэмэлт үүргүүдийг хариуцаж болно.
-
-
Жижиглэнгийн брокер / Банк (Retail Broker/Bank): * Мөн л сүүлчийн шатанд нэмэлт дэмжлэг болгон татан оролцуулдаг.
-
Тэдний гол үүрэг нь өөрсдийн өргөн сүлжээг ашиглан олон нийт, жижиглэнгийн хөрөнгө оруулагчдын (иргэдийн) эрэлтийг төвлөрүүлж, зохицуулах явдал юм.
-
Синдикат дахь Андеррайтеруудын үр ашигтай хамтын ажиллагаа нь үнэт цаас гаргагч компанид үйл явцын ачааллыг оновчтой хуваарилах боломжийг олгох бөгөөд энэ нь IPO амжилттай болох магадлалыг дээд цэгт нь хүргэдэг.