Монгол улсад нийт үнэт цаасны данстай иргэдийн тоо саяар хэмжигдэх болсон хэдий ч бодит хөрөнгө оруулагчдын хуваарилалт маш тэгш бус байна.
Санхүүгийн зохицуулах хорооноос гаргадаг статистиктай дүйцүүлэн үзвэл, нийт нээгдсэн брокерийн дансны гуравны хоёр нь огт хоосон, харин үлдсэн хэсгийнх нь 20 орчим хувь нь маш бага үлдэгдэлтэй (жишээлбэл, 500 мянган төгрөгөөс доош) байна.
Энэ байдал нь голчлон банкууд болон санхүүгийн байгууллагууд өөр үйлчилгээ авах үед нь үнэт цаасны дансыг “дагалдуулан” нээдэгтэй холбоотой бөгөөд тухайн үедээ харилцагчид хөрөнгийн зах зээлд оролцох бодит хэрэгцээ байдаггүйгээс үүдэлтэй. Иймд хэдийгээр олон сая данс байгаа ч, зах зээлд бодит нөлөө үзүүлэхүйц идэвхтэй хөрөнгө оруулагчдын тоо хавьгүй цөөн байна. Хамгийн анхаарал татах зүйл нь, нийт хөрөнгийн дийлэнх нь маш цөөхөн чинээлэг хөрөнгө оруулагчдын дансанд төвлөрдөг. Зах зээл дээрх хамгийн том цөөн хэдэн данс нийт хөрөнгийн 34%-ийг, түүний араас жагсах цөөн данснууд дахин 30%-ийг эзэмшдэг байна.
📊 Брокерийн дансны хуваарилалт (Тоо хэмжээгээр)
Нийт хөрөнгө оруулагчдын дансыг үлдэгдлээр нь ангилбал:
-
65.7%: Хоосон данс
-
21.6%: Бага дүнтэй (жишээ нь: 500,000₮ хүртэл)
-
5.9%: Дундаж (500,000₮ – 5 сая ₮)
-
4.9%: Дунджаас дээш (5 сая ₮ – 50 сая ₮)
-
1.6%: Өндөр дүнтэй (50 сая ₮ – 500 сая ₮)
-
0.2%: Маш өндөр дүнтэй (500 сая ₮-өөс дээш)
💰 Хөрөнгийн төвлөрөл (Мөнгөн дүнгээр)
Харин нийт зах зээл дээр эргэлдэж буй мөнгийг хэн эзэмшиж байгааг харвал байдал эсрэгээрээ эргэнэ:
-
34.4%: Хамгийн том дүнтэй цөөн данснуудад
-
30.0%: Дараагийн шатны томоохон данснуудад
-
24.5%: Дунджаас дээш хөрөнгөтэй иргэдэд
-
9.8%: Дундаж хөрөнгө оруулагчдад
-
1.3%: Хамгийн олон хүнийг хамарсан бага дүнтэй данснуудад
ГОЛ ДҮГНЭЛТ: Зах зээлийн үнийг хэн тодорхойлж байна вэ?
Иргэдийн (хувь хүний) үнэт цаасны дансанд төвлөрсөн нийт мөнгөн дүнгийн 30 орчим хувийг хувьцааны хөрөнгө оруулалт эзэлж байна. Энэ нь хөрөнгийн бирж дээр чөлөөтэй арилжаалагдаж буй нийт хувьцааны (free-float) 17 орчим хувийг дангаараа бүрдүүлдэг гэсэн үг юм.
Ингэснээр жирийн иргэд буюу хувийн хөрөнгө оруулагчид нь гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг эс тооцвол Монголын хөрөнгийн зах зээл дэх ХАМГИЙН ТОМ хөрөнгө оруулагчдын бүлэг болж байна. Өдөр тутмын арилжааны нийт эргэлтийн 80 гаруй хувийг хувь хүмүүс хийдэг. Тиймээс одоогийн байдлаар зах зээл дээрх хувьцааны үнийн хөдөлгөөн, чиг хандлагыг тодорхойлогч гол хүч нь байгууллагууд бус, харин жижиг гэлтгүй хувийн хөрөнгө оруулагчид өөрсдөө болжээ.