Хаан банк

ХААН Банк (ХААН Банк ХК) нь Монголбанкнаас банкны үйл ажиллагаа явуулах тусгай зөвшөөрөл авч ажилладаг Монголын арилжааны банк юм. Банк 1991 онд хөдөө аж ахуйн салбарт үйлчилдэг улсын банк хэлбэрээр байгуулагдаж, 2003 онд хувьчлагдсаны дараа ХААН Банк нэрээр үйл ажиллагаа явуулж байна.

Нийт хөрөнгийн хэмжээгээр ХААН Банк банкны системд хамгийн том байр суурьтай. 2026 оны 6 дугаар сарын 30-ны байдлаар нийт хөрөнгө 28,082.7 тэрбум төгрөгт хүрсэн. Банк 2024 оны тайлангаараа 20.3 их наяд төгрөгийн хөрөнгө, 638.5 тэрбум төгрөгийн татварын дараах цэвэр ашигтай ажилласан.

Үйлчилгээний гол хэсэг нь иргэдэд чиглэдэг: хадгаламж, харилцах, карт, хэрэглээний болон ипотекийн зээл. Банк хөдөө орон нутгийн сүлжээгээрээ малчид, жижиг бизнес, цалин, тэтгэвэр хүртэгчдэд үйлчилдэг бөгөөд 2023 оны IPO-ны танилцуулгад 540 гаруй салбар, нэгжтэй гэж мэдэгдсэн. Банк өөрөө “хүн амын 82 хувьд өдөр тутам үйлчилдэг” гэж дүгнэсэн байдаг.

Түүх

Банк 1991 онд Монголын нэг шатлаат банкны системийг хоёр шатлалд шилжүүлэх үйл явцын хүрээнд, хөдөө аж ахуйн салбарын банк (Хөдөө аж ахуйн банк) болж байгуулагдсан. 1990-ээд оны сүүлээр банк нь удирдлагын болон зээлийн чанарын хүндрэлд орж, 1999 он гэхэд бүрэн төлбөрийн чадваргүй болох эрсдэлд ойртсон.

2000 онд Монголын Засгийн газар АНУ-ын USAID-ийн санхүүжилтээр DAI компанитай хоёр жилийн удирдлагын гэрээ байгуулж, банкийг эргүүлэн сэргээх ажлыг хэрэгжүүлсэн. Тэр үед банк 269 нэгжтэй байв. 2003 онд банк хувьчлагдаж, Японы H.S. Securities компани 6.85 сая ам.доллараар худалдан авсан бөгөөд хувьчлалын дараа ХААН Банк нэрийг авсан. Шинэ эздийн үед ч DAI удирдлагын гэрээг үргэлжлүүлсэн.

2004 онд Дэлхийн банкны группын IFC банкинд хөрөнгө оруулсан. 2008 онд банк хувьцаагаа олон нийтэд нийтлүүлэх төлөвлөгөөтэй байсан ч дэлхийн санхүүгийн хямралын улмаас хойшлуулсан. 2023 оны 4 дүгээр сарын 13–19-нд ХААН Банк 191,219,800 шинэ хувьцааг нэгж нь 959 төгрөгөөр олон нийтэд санал болгож, 183.4 тэрбум төгрөг татан төвлөрүүлж, нээлттэй хувьцаат компани болсон. Нийт гаргасан хувьцааны тоо 1,912,198,000 болов.

Сүүлийн жилүүдэд банк олон улсын зах зээлээс тусгай зориулалтын санхүүжилт татах ажлыг хийсэн: 2023 онд 60 сая ам.долларын таван жилийн хугацаатай ногоон бонд гаргаж, 2025 онд 30 тэрбум төгрөгийн жендэрийн бондыг дотоодын зах зээлд амжилттай хаасан.

Үйл ажиллагаа, үйлчилгээ

Банк иргэд, жижиг бизнес, томоохон байгууллагад банкны стандарт үйлчилгээг нийлүүлдэг.

• Иргэдийн банк: төгрөг болон валютын харилцах, хугацаатай хадгаламж, хугацаагүй хадгаламж, дебит болон кредит карт. Карт, дансыг салбар, мобайл апп хоёулангаар нээх боломжтой.
• Зээл: цалингийн зээл, хадгаламж барьцаалсан зээл, хэрэглээний зээл, малчин, тариаланчдад зориулсан зээл, орон сууцны зээл. Хэсэг зээлийг аппликейшнээр онлайнаар шийдвэрлэдэг.
• Бизнес, байгууллагын банк: жижиг, дунд бизнесийн зээл, тооцооны үйлчилгээ, цалин дамжуулалт, POS болон DigiPOS үйлчилгээ. Улаанбаатарт 18, аймгуудад 21 бизнес танхим ажиллуулдаг (2024 оны тайлан).
• Гадаад төлбөр тооцоо: SWIFT-ээр гүйлгээ, гадаад гуйвуулга, баримтат төлбөр тооцоо.
• Валют арилжаа: валют худалдан авах, борлуулах, албан ба банкны дотоод валютын хүүгийн мэдээллийг салбар, апп, вэбээр авах.

Хадгаламж, зээлийн хүү

Банкны нийтэлсэн хадгаламж, зээлийн хүүг доор харуулав. Хүү, нөхцөл тогтмол бус бөгөөд банк болон Монголбанкны бодлогын хүүнээс хамаарч өөрчлөгддөг тул гэрээ хийхийн өмнө банкнаас баталгаажуулах нь зүйтэй.

Дижитал үйлчилгээ

Банк “Khan Bank” нэртэй мобайл банкны аппликейшнээр данс, картын мэдээлэл харах, гуйвуулга хийх, QR болон утасны дугаараар төлбөр тооцоо гүйцэтгэх, цалингийн болон хадгаламж барьцаалсан зээл онлайнаар авах, картын Э-ПИН авах зэрэг үйлчилгээ үзүүлдэг. Үүнээс гадна DigiPay төлбөрийн апп, бизнест зориулсан DigiPOS апп, Digi нэртэй хиймэл оюунд үндэслэсэн дижитал туслах ажиллуулдаг. 2025 оны хагас жилийн тайланд Улаанбаатарт “Digi Go” нэртэй 7 дижитал салбар ажиллаж байгааг дурдсан. Салбарын сүлжээний талаар банкны 2021 оны жилийн тайланд 547 салбар, нэгж байсан гэж, 2023 оны IPO-ны үеэр 540 гаруй нэгж гэж тэмдэглэсэн.

Удирдлага, өмчлөл

ХААН Банк нь Монголын хөрөнгийн биржид KHAN код (ISIN: MN0KHAN05637) -оор бүртгэлтэй нээлттэй хувьцаат компани. Банкны 2024 оны үйл ажиллагааны тайланд хувьцаа эзэмшигчдийн бүтцийг H.S. Holdings Co., Ltd 40.99%, Таван Богд Холдингс ХХК 22.78%, Д.Хулан 13.22%, H.S. International (Asia) Limited 8.78%, олон нийт 14.23% гэж тодорхойлсон. Банкны тухай хуулиар нэг хувьцаа эзэмшигчийн эзэмшлийн төвлөрөл 20 хувиас хэтрэхгүй байх шаардлага тавигддаг тул өмчлөлийн бүтэц өөрчлөгдөж байгааг хувьцаа эзэмшигч олон нийтийн тайлангаас шалгах хэрэгтэй.

Гүйцэтгэх захирлаар Р.Мөнхтуяа ажиллаж байна. Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн даргаар хараат бус гишүүн Т.Дарьбум ажилладаг. Есөн гишүүнтэй ТУЗ-ийг 2023 оны 6 дугаар сард гурван жилийн хугацаатай томилсон.

Хэмжээ, зах зээлийн байр суурь

2026 оны 6 дугаар сарын 30-ны байдлаар ХААН Банкны нийт хөрөнгө 28,082.7 тэрбум төгрөг байсан бөгөөд энэ нь Худалдаа Хөгжлийн банкны 17,703.3 тэрбум, Голомт банкны 19,859.8 тэрбум төгрөгөөс өндөр. Эдгээр гурван тоо нь бүгд 2026 оны 6 дугаар сарын 30-ны өдрийн байдлаар байгаа боловч өөр өөр банкны тайлан өөр өөр хугацаанд гаргагддаг тул өөр өдрийн тоонуудыг хооронд нь шууд харьцуулж болохгүй. Монголбанкны банкны салбарын тоймд ХААН Банк нь системийн нөлөө бүхий таван банкийн нэг гэж тооцогддог (2025 оны хагас жилийн тойм).

Анхаарах зүйл

• Сурталчилгаанд харагддаг хадгаламжийн хүү нь ихэнхдээ дээд хэмжээ бөгөөд урт хугацаа, тодорхой доод үлдэгдэл, онлайнаар нээх зэрэг нөхцөл, бонус хүүг нэмж тооцсон байдаг. Гэрээнд бичигдсэн жилийн хүүг тусад нь шалгаарай.
• Зээлийн хүүг сарын хувиар зарладаг тохиолдолд жилийн хүү болгохын тулд 12-оор үржүүлнэ. Үүнээс гадна зээлийн шимтгэл, үнэлгээ, даатгалын зардлыг нэмсэн жилийн шимтгэлийн хувийг (ЖШХ) асуух нь зөв.
• Банкин дахь мөнгөн хадгаламжийн даатгалын тухай хуулийн 8.1-д заасны дагуу нэг банкинд байгаа нэг хадгаламж эзэмшигчийн төгрөг, валютын хадгаламжийг нийт 20 сая төгрөг хүртэл нөхөн төлдөг. Банкны том байдал нь энэ дээд хэмжээг өөрчлөхгүй.
• ХААН Банк нээлттэй хувьцаат компани тул улирал, жилийн санхүүгийн болон үйл ажиллагааны тайлан нь Монголын хөрөнгийн биржид нийтлэгддэг. Банкны байдлыг сурталчилгаанаас бус эдгээр тайлангаас харах боломжтой.
• Хөдөө орон нутгийн “нэгж” бүр бүрэн салбар биш — тооцооны төв, “Digi Go” зэрэг бэлэн бус, автомат нэгж байж болно. Урт зам явахаасаа өмнө хэрэгтэй үйлчилгээ тэр нэгжид байгаа эсэхийг шалгах нь зүйтэй.

Ашигласан эх сурвалж

• Монголын хөрөнгийн бирж — ХААН Банк ХК
• ХААН Банк ХК-ийн 2024 оны үйл ажиллагааны тайлан (MSE)
• ХААН Банк ХК-ийн 2025 оны хагас жилийн тайлан (MSE)
• MSE — ХААН Банкны анхдагч зах зээлийн арилжааны мэдэгдэл (2023)
• ХААН Банкны 2021 оны жилийн тайлан
• DAI — Khan Bank: Bank Management Support
• Euromoney — AG Bank goes private in Japanese purchase (2003)
• ikon.mn — Банкны салбарын 2025 оны хагас жилийн тойм
• ikon.mn — “ХААН Банк” ХК хувьцаа эзэмшигчдэд ногдол ашиг тараалаа
• ikon.mn — ХААН Банк ХК-ийн 2026 оны хувьцаа эзэмшигчдийн хурлын зар
• App Store — Khan Bank аппликейшн
• Банкин дахь мөнгөн хадгаламжийн даатгалын тухай хууль