Төрийн банк

Төрийн банк (албан нэр: “Төрийн банк” ХК) нь 2009 оны 11 дүгээр сарын 23-нд Монгол Улсын Засгийн газрын шийдвэр, Сангийн яамны тушаалаар 100 хувь төрийн өмчит банк хэлбэрээр байгуулагдсан арилжааны банк юм. Банк Монголбанкнаас олгосон банкны тусгай зөвшөөрлийн дор үйл ажиллагаа явуулдаг.

2025 оны эцсийн байдлаар банкны нийт актив 6.7 их наяд төгрөг (6,721.8 тэрбум төгрөг) байв. Банк улсын хэмжээнд 490 салбар нэгж, 257 АТМ-тай гэж 2025 оны жилийн тайланд дурдсан бөгөөд эдгээрийн 408 нь хөдөө орон нутагт байна. Монголбанк Төрийн банкийг дотоодын системийн нөлөө бүхий таван банкны нэгээр тооцдог.

Банкны үйлчилгээний гол хэрэглэгчид нь иргэд юм. Тэтгэвэр, тэтгэмж, цалин хүлээн авдаг иргэд, малчид, хөдөө орон нутгийн харилцагчид, төсвийн байгууллагууд банкны харилцагчдын дийлэнхийг бүрдүүлдэг. Банкны хувьцаа 2022 оноос Монголын хөрөнгийн бирж (МХБ)-д SBM кодоор арилжаалагддаг.

Түүх

Төрийн банк 2009 оны 11 дүгээр сарын 23-нд байгуулагдсан. Банкийг байгуулах шийдвэр нь 2008-2009 оны санхүүгийн хямралын үед үйл ажиллагаа нь зогссон Анод банк, Зоос банкны активаас төрийн өмчит шинэ банк байгуулж, хадгаламж эзэмшигчдийн эрх ашгийг хамгаалах зорилготой байв.

Банкны одоогийн хэмжээ, ялангуяа хөдөө орон нутгийн өргөн сүлжээ нь 2013 оны шилжүүлгээс үүдэлтэй. Монголбанкны Захирлын 2013 оны 7 дугаар сарын 22-ны өдрийн А-157 тоот тушаалаар тухайн үед улсын тавдугаар том банк байсан Хадгаламж банкийг албадан татан буулгаж, түүний үйл ажиллагаа, салбар, ажилтнуудыг Төрийн банкинд шилжүүлсэн. Монголбанкны мэдээлснээр актив, пассивыг шилжүүлэх гэрээний дагуу 940.8 тэрбум төгрөгийн чанартай актив, 1,060.7 тэрбум төгрөгийн өр төлбөр Төрийн банкинд шилжсэн бөгөөд 119.9 тэрбум төгрөгийн зөрүүг Хадгаламжийн даатгалын корпораци санхүүгийн дэмжлэг хэлбэрээр нөхсөн.

Монголбанкны тайлбарт Хадгаламж банк уналтад орох болсон шалтгаан нь холбоотой талуудад төвлөрсөн зээл, мөн өмнө нь Монгол шуудан банкийг нэгтгэснээс хүлээн авсан чанаргүй актив байсан гэж дурдсан. 2013 оны 7 дугаар сарын 21-ний тайлан балансаар нийт активын 18 хувь чанаргүй байж, өр төлбөр нь активаасаа 94.2 тэрбум төгрөгөөр хэтэрсэн байв.

2021 оны Банкны тухай хуулийн шинэчилсэн зохицуулалтын дагуу системийн нөлөө бүхий банкууд нийтэд нээлттэй хувьцаат компани болох шаардлагатай болсон. Төрийн банк 2022 оны 10 дугаар сард хувьцааныхаа 5.71 хувийг нийтэд санал болгож, 25.4 тэрбум төгрөг татаж, нээлттэй хувьцаат компани болсон. Хожим банкны хувьцаа МХБ-ийн ТОП-20 индексийн багцад орсон.

Үйл ажиллагаа, үйлчилгээ

Банк иргэд, малчид, төсвийн байгууллага, бизнесийн харилцагчдад зориулсан банкны үйлчилгээг улсын хэмжээнд үзүүлдэг.

• Иргэдийн банк: харилцах ба хадгаламжийн данс, тэтгэвэр, тэтгэмж, цалингийн үйлчилгээ, дебит ба кредит карт (үүнд олон улсад хүчинтэй Platinum кредит карт).
• Зээл: хэрэглээний зээл, тэтгэврийн зээл, цалингийн зээл, орон сууцны зээл, санхүүгийн лизинг.
• Малчны банк: малчдад зориулсан дижитал зээл болон хөдөө орон нутгийн харилцагчдад чиглэсэн үйлчилгээ. Банкны салбар нэгжийн 408 нь орон нутагт байдаг нь сум, аймгийн түвшинд үйлчилгээ хүргэх үндэс болдог.
• Байгууллагын банк: төсвийн байгууллага, компанийн харилцах данс, цалингийн төсөл, эргэлтийн хөрөнгийн болон хөрөнгө оруулалтын зээл.
• Гадаад төлбөр тооцоо: гадаад гуйвуулга, импорт-экспортын төлбөр тооцоо. Банк БНСУ-д төлөөлөгчийн газартай.
• Валют арилжаа: гадаад валютын бэлэн болон бэлэн бус арилжаа.
• Ногоон санхүүжилт: ногоон орон сууцны зээл зэрэг эрчим хүчний хэмнэлт, байгаль орчинд сөрөг нөлөө багатай зориулалттай зээлүүд.
• Даатгалын зуучлал: банк 15 даатгалын компанитай хамтран даатгалын зуучлалын үйлчилгээ үзүүлж, “Гялсдаатгал” аппликейшнээр хүргэдэг.
• Төлбөрийн үйлчилгээ: I-Bill төлбөрийн үйлчилгээ, картын гүйлгээнд И-баримт холболт, 10,357 картын төлбөр хүлээн авагч байгууллага (2025).

Хадгаламж, зээлийн хүү

Банкны нийтэд мэдээлсэн хадгаламж, зээлийн хүүг доор харуулав. Хүү болон бусад нөхцөл нь банкны шийдвэр, зах зээлийн нөхцөлөөс хамаарч өөрчлөгддөг тул гэрээ байгуулахын өмнө банкнаас дахин нягтлахыг зөвлөж байна.

Дижитал үйлчилгээ

Банкны мобайл аппликейшн нь “Гялсбанк” нэртэй бөгөөд данс хоорондын гүйлгээ, банк хоорондын төлбөр, зээлийн төлөлт, төлбөрийн үйлчилгээг хийх боломжтой. Интернэт банкаар иргэд болон байгууллага гүйлгээ хийдэг. Даатгалын зуучлалыг “Гялсдаатгал” аппликейшнээр хүргэдэг. 2025 оны жилийн тайлангийн дагуу банк улсын хэмжээнд 490 салбар нэгжтэй (Улаанбаатарт 81, хөдөө орон нутагт 408, БНСУ-д төлөөлөгчийн газар) бөгөөд 257 АТМ ажиллуулж байна. Банк 2025 онд 2.3 сая харилцагчтай гэж дурдсан бөгөөд тэдний 99 хувь нь иргэд юм.

Удирдлага, өмчлөл

Төрийн банк нь төрийн өмчийн дийлэнх хувь оролцоотой, нийтэд нээлттэй хувьцаат компани юм. 2025 оны 12 дугаар сарын 31-ний байдлаар хувьцааны 49.26 хувийг Сангийн яам, 45.03 хувийг Банкин дахь мөнгөн хадгаламжийн даатгалын корпораци, 5.71 хувийг нийтийн хөрөнгө оруулагчид эзэмшиж байна. Хувьцаа МХБ-д SBM кодоор арилжаалагддаг. Гүйцэтгэх захирал нь Ө.Гантөр бөгөөд 2020 оны 5 дугаар сарын 7-нд Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн шийдвэрээр томилогдсон; түүнээс өмнө банкны тэргүүн дэд захирлаар ажиллаж байв. Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн даргаар Б.Тэлмүүн 2025 онд томилогдсон.

Хэмжээ, зах зээлийн байр суурь

2025 оны эцсийн байдлаар Төрийн банкны нийт актив ойролцоогоор 6,700 тэрбум төгрөг байв — банк өөрийн тайланд 6.7 их наяд төгрөг гэж дугуйруулж бичсэн (тодорхой тоо нь 6,721.8 тэрбум төгрөг). Монголбанк Төрийн банкийг дотоодын системийн нөлөө бүхий таван банкны нэгээр тодорхойлсон. Банк өөрийгөө салбарын тэргүүн тавд багтдаг гэж тайлагнадаг. Өөр өөр банкны активын тоо өөр өөр хугацааны байдлаар гаргагдсан байдаг тул (ХасБанк 2025 оны 12 дугаар сарын 31, Тээвэр хөгжлийн банк 2026 оны 6 дугаар сарын 30-ны байдлаар) эдгээрийг хооронд нь нарийн харьцуулах боломжгүй.

Анхаарах зүйл

• Банк төрийн өмчийн дийлэнх оролцоотой боловч энэ нь хадгаламжид төрөөс тусгай, хязгааргүй батлан даалт гаргасан гэсэн үг биш. Бусад банктай адил Банкин дахь мөнгөн хадгаламжийн даатгалын тухай хуулийн зохицуулалт хамаарч, нэг банк дахь нэг хадгаламж эзэмшигчийн нөхөн төлбөрийн хэмжээ 20 сая төгрөг хүртэл байна.
• Зээлийн хүүг сараар бичсэн бол 12-оор үржүүлж жилийн хүүг гаргаж харьцуулах. Тэтгэвэр, цалингийн зээлийн хувьд сар бүрийн суутгалын хэмжээ, зээлийн нийт хугацаа, шимтгэлийг тусад нь нягтлах.
• Зарлагдсан хадгаламжийн хүүнд нөхцөлт урамшуулал (данс хөдөлгөөнгүй байх хугацаа, тодорхой суваг, тодорхой доод үлдэгдэл шаардах гэх мэт) багтсан байж болно. Гэрээнд бичигдсэн үндсэн хүүг тодруулах.
• Хөдөө орон нутагт салбарын сүлжээ өргөн ч бүх сум, байршилд АТМ байдаггүй. Өөр банкны АТМ-аас бэлэн мөнгө авахад шимтгэл тооцогддог тул гүйлгээний шимтгэлийн тарифыг урьдчилан харах нь зүйтэй.
• Банк даатгалын зуучлал хийдэг нь даатгалын гэрээ нь банктай биш, тухайн даатгалын компанитай байгуулагддаг гэдгийг анхаарах. Нөхөн төлбөрийн нөхцөл, хасалтыг даатгагчийн гэрээнээс уншина.

Ашигласан эх сурвалж

• Төрийн банк ХК, 2025 оны жилийн тайлан (PDF)
• Төрийн банк ХК — Хөрөнгө оруулагчдад зориулсан мэдээллийн хуудас (PDF)
• Монголбанк — Хадгаламж банкийг татан буулгасан тухай
• Википедиа — State Bank (Mongolia)
• iKon.mn — “Төрийн банк” ХК хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит хурал
• iKon.mn — Төрийн банк ХК ТОП-20 индекст багтсан тухай
• News.mn — Төрийн банкны гүйцэтгэх захирлаар Ө.Гантөрийг томиллоо
• Санхүүгийн боловсрол — Хадгаламжийн даатгал