Secondary – Freely.mn https://freely.mn Tue, 20 Jan 2026 15:50:56 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.9.4 https://freely.mn/wp-content/uploads/2025/12/cropped-Loogo-e1764939555334-1-150x150.png Secondary – Freely.mn https://freely.mn 32 32 ХҮССЭН ХУВЬЦААГАА АВАХ “ХУРД”: Зах зээлд нэвтрэх хугацааны 8 жилийн дүр зураг https://freely.mn/%d1%85%d2%af%d1%81%d1%81%d1%8d%d0%bd-%d1%85%d1%83%d0%b2%d1%8c%d1%86%d0%b0%d0%b0%d0%b3%d0%b0%d0%b0-%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d1%85-%d1%85%d1%83%d1%80%d0%b4-%d0%b7%d0%b0%d1%85-%d0%b7%d1%8d%d1%8d%d0%bb/ https://freely.mn/%d1%85%d2%af%d1%81%d1%81%d1%8d%d0%bd-%d1%85%d1%83%d0%b2%d1%8c%d1%86%d0%b0%d0%b0%d0%b3%d0%b0%d0%b0-%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d1%85-%d1%85%d1%83%d1%80%d0%b4-%d0%b7%d0%b0%d1%85-%d0%b7%d1%8d%d1%8d%d0%bb/#respond Tue, 20 Jan 2026 15:50:56 +0000 https://freely.mn/?p=628 Хөрөнгийн зах зээлд хөл тавихаар шийдэж, брокерийн дансаа цэнэглээд “Авах” товчийг дарсны дараа юу болдог вэ? Таны хүссэн хувьцаа тэр даруй таны дансанд орж ирдэг үү, эсвэл та хүлээх хэрэгтэй болдог уу? Бидний харж буй энэхүү график нь Монголын Хөрөнгийн Бирж (МХБ) дээр 2012 оны 9-р сараас 2020 оны 7-р сар хүртэлх хугацаанд хувьцаа худалдан […]

]]> Хөрөнгийн зах зээлд хөл тавихаар шийдэж, брокерийн дансаа цэнэглээд “Авах” товчийг дарсны дараа юу болдог вэ? Таны хүссэн хувьцаа тэр даруй таны дансанд орж ирдэг үү, эсвэл та хүлээх хэрэгтэй болдог уу?

Бидний харж буй энэхүү график нь Монголын Хөрөнгийн Бирж (МХБ) дээр 2012 оны 9-р сараас 2020 оны 7-р сар хүртэлх хугацаанд хувьцаа худалдан авах захиалга өгснөөс хойш бүрэн биелэх хүртэл зарцуулагдсан дундаж хугацааг харуулж байна. Энэ бол зах зээлийн нийлүүлэлтийн талын хурд, өөрөөр хэлбэл таныг хувьцаа авахыг хүсэх үед зарах хүн хэр хурдан олдож байгааг илтгэх чухал үзүүлэлт юм.

Графикаас харахад Монголын хөрөнгийн зах зээлд “нэвтрэх хурд” цаг хугацааны явцад хэрхэн өөрчлөгдөж ирснийг гурван үндсэн үе шатанд хуваан харж болно.

1. “Удаашралтай” эхлэл (2012 – 2016 оны дунд үе)

Графикийн эхний хагаст, 2012-2016 оны хооронд хувьцаа худалдан авахад зарцуулагддаг дундаж хугацаа нэлээд урт, мөн савалгаа ихтэй байсныг харж болно.

  • Дундаж хүлээлт: Энэ үед хөрөнгө оруулагчид хүссэн хувьцаагаа авахын тулд дунджаар 1 өдөр 12 цагаас 2 өдөр хүлээдэг байжээ.

  • Нийлүүлэлтийн хомсдол: Ялангуяа 2014 оны эхэн, 2015 оны дунд үеүдэд цэнхэр шугам огцом дээш цойрч, авах захиалга биелэх хугацаа 3-аас 4 өдөр (03 12:00 – 04 00:00) хүрсэн тохиолдлууд байна. Энэ нь тухайн үед зах зээл дээр хувьцаагаа зарах сонирхолтой хүмүүс ховор, нийлүүлэлт бага байсныг илтгэнэ. Та мөнгөө бариад очсон ч авах зүйл олдохгүй олон хоног хүлээх үе байжээ.

2. “Алтан үе” буюу зах зээлийн идэвхжил (2017 – 2019 оны эхэн)

2016 оны сүүлээс эхлэн нөхцөл байдал эрс сайжирч, хувьцаа авах хурд мэдэгдэхүйц нэмэгдсэн байна. Саарал өнгийн тренд шугам доошилж, цэнхэр савалгаанууд намссан дүр зураг харагдана.

  • Хурдан биелэлт: Энэ үеүдэд дундаж хугацаа ихэнхдээ 1 өдрөөс доош (01 00:00 шугамаас доош) орж, заримдаа ердөө 12 цагийн дотор захиалга биелж байв.

  • Шалтгаан: Энэ нь 2017-2018 онуудад зах зээлийн ерөнхий идэвх сэргэж, арилжаанд оролцогчдын тоо нэмэгдсэнтэй холбоотой. Зах зээл дээр идэвхтэй арилжаа явагдаж байсан тул худалдан авагч талд зарах хүн хурдан олдож байжээ.

3. Эргэн ирсэн савалгаа (2019 оны дунд – 2020 он)

Харин 2019 оны дунд үеэс 2020 оны 7-р сар хүртэлх хугацаанд хувьцаа авах хугацаа дахин бага зэрэг уртсаж, савалгаа нэмэгдэх хандлага ажиглагдаж байна. Тренд шугам бага зэрэг дээшилж, дундаж хугацаа 1 өдөр орчимд эргэн ирж, зарим үед 2-3 өдөр хүлээх тохиолдлууд дахин гарч эхөлжээ.

Дүгнэлт

Энэхүү график нь МХБ дээр хувьцаа худалдан авах үйл явц нь үргэлж “хоромхон зуур” болдоггүйг сануулж байна. Хэдийгээр 2014 оны үетэй харьцуулахад зах зээлийн хурд ерөнхийдөө сайжирсан ч, таны сонгосон хувьцааны нийлүүлэлтээс хамааран захиалга биелэхэд 1-2 өдөр, заримдаа түүнээс ч удаан хугацаа зарцуулагдах магадлалтайг хөрөнгө оруулагчид тооцоолох хэрэгтэй юм. Зах зээл бол амьд организм тул “авах” талын хурд ч мөн байнга хувьсан өөрчлөгдөж байдаг ажээ.

]]> https://freely.mn/%d1%85%d2%af%d1%81%d1%81%d1%8d%d0%bd-%d1%85%d1%83%d0%b2%d1%8c%d1%86%d0%b0%d0%b0%d0%b3%d0%b0%d0%b0-%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d1%85-%d1%85%d1%83%d1%80%d0%b4-%d0%b7%d0%b0%d1%85-%d0%b7%d1%8d%d1%8d%d0%bb/feed/ 0 Хувьцаагаа бэлэн мөнгө болгох “хурд”: Монголын Хөрөнгийн Биржийн хөрвөх чадварын 8 жилийн дүр зураг https://freely.mn/%d1%85%d1%83%d0%b2%d1%8c%d1%86%d0%b0%d0%b0%d0%b3%d0%b0%d0%b0-%d0%b1%d1%8d%d0%bb%d1%8d%d0%bd-%d0%bc%d3%a9%d0%bd%d0%b3%d3%a9-%d0%b1%d0%be%d0%bb%d0%b3%d0%be%d1%85-%d1%85%d1%83%d1%80%d0%b4-%d0%bc/ https://freely.mn/%d1%85%d1%83%d0%b2%d1%8c%d1%86%d0%b0%d0%b0%d0%b3%d0%b0%d0%b0-%d0%b1%d1%8d%d0%bb%d1%8d%d0%bd-%d0%bc%d3%a9%d0%bd%d0%b3%d3%a9-%d0%b1%d0%be%d0%bb%d0%b3%d0%be%d1%85-%d1%85%d1%83%d1%80%d0%b4-%d0%bc/#respond Tue, 20 Jan 2026 15:21:15 +0000 https://freely.mn/?p=622 Хөрөнгийн зах зээл дээр хувьцаа худалдаж авах амархан, харин хүссэн үедээ, хүссэн үнээрээ зарах нь хамгийн чухал бөгөөд хэцүү даваа байдаг. Үүнийг санхүүгийн хэллэгээр “Хөрвөх чадвар” (Liquidity) гэж нэрлэдэг. Зах зээлийн хөрвөх чадвар сайн байвал та хувьцаагаа хурдан бэлэн мөнгө болгож чадна, муу байвал удаан хүлээнэ. Таны харж буй энэхүү график нь 2012 оны 9-р […]

]]> Хөрөнгийн зах зээл дээр хувьцаа худалдаж авах амархан, харин хүссэн үедээ, хүссэн үнээрээ зарах нь хамгийн чухал бөгөөд хэцүү даваа байдаг. Үүнийг санхүүгийн хэллэгээр “Хөрвөх чадвар” (Liquidity) гэж нэрлэдэг. Зах зээлийн хөрвөх чадвар сайн байвал та хувьцаагаа хурдан бэлэн мөнгө болгож чадна, муу байвал удаан хүлээнэ.

Таны харж буй энэхүү график нь 2012 оны 9-р сараас 2020 оны 7-р сар хүртэлх 8 жилийн хугацаанд Монголын Хөрөнгийн Бирж (МХБ) дээр үнэт цаас зарах захиалга өгснөөс хойш биелэх хүртэл зарцуулагдсан дундаж хугацааг өдөр, цаг, минутаар харуулж байна. Энэхүү графикийг зах зээлийн “зүрхний бичлэг” гэж нэрлэж болох бөгөөд үүгээр зах зээлийн эрүүл мэнд, идэвхжилийг дүгнэх боломжтой юм.

Графикаас ажиглагдаж буй үндсэн гурван үе шатыг тоймлоё.

1. “Тэвчээр шалгасан” жилүүд (2012 – 2016 он)

Графикийн эхний хагаст буюу 2012 оноос 2016 оны дунд үе хүртэл үнэт цаас зарахад зарцуулагддаг дундаж хугацаа харьцангуй урт, мөн өсөх хандлагатай (хар саарал тренд шугам дээшилж байгаа) байжээ.

  • Дундаж хүлээлт: Энэ үед хөрөнгө оруулагчид хувьцаагаа зарах гэж дунджаар 1 өдөр 12 цагаас 2 өдөр хүлээдэг байв.

  • Оргил ачаалал: 2014 оны дунд, 2015 оны сүүл үеүдэд зарим өдрүүдийн дундаж хугацаа огцом өсөж, 3-аас 4 өдөр (03 12:00 – 04 12:00) хүрч байсан тохиолдлууд харагдаж байна. Энэ нь тухайн үед зах зээл дээр худалдан авагч хомс, хөрвөх чадвар маш муу байсныг илтгэнэ. Та зарах захиалга өгөөд бараг бүтэн долоо хоног хүлээх ч эрсдэлтэй байжээ.

2. Хөрвөх чадварын “Сэргэлт” (2017 – 2019 оны эхэн)

2016 оны сүүлээс эхлэн нөхцөл байдал эрс өөрчлөгдөж эхэлсэн байна. Хар саарал тренд шугам доошилж, шар өнгийн савалгааны ёроолууд улам доошилсоор байна. Энэ нь зарахад зарцуулах хугацаа богиноссон гэсэн үг.

  • Хурд нэмэгдэв: Энэ үеүдэд дундаж хугацаа ихэнхдээ 1 өдрөөс бага (01 00:00-аас доош) болж буурсан байна.

  • Шалтгаан: Энэхүү сайжралтыг өмнөх график дээрх “Идэвхтэй арилжаачдын тоо”-ны огцом өсөлттэй (image_1.png) шууд холбож тайлбарлаж болно. 2017-2018 онд зах зээлд олон шинэ худалдан авагчид орж ирснээр эрэлт нэмэгдэж, зарах захиалгууд маш хурдан биелэх нөхцөл бүрджээ. Зарим үед захиалга өгснөөс хойш хэдхэн цагийн дотор, эсвэл хагас өдрийн дотор л зарагддаг болсон “таатай” үе байв.

3. Тогтворгүй байдал эргэн ирсэн нь (2019 оны дунд – 2020 он)

Гэвч 2019 оны дунд үеэс эхлэн тренд шугам дахин бага зэрэг дээшилж, шар өнгийн савалгаанууд томорч эхэлжээ. Дундаж хугацаа дахин 1 өдөр 12 цаг руу дөхөж, зарим өдрүүдэд 2-3 өдөр хүртэл үсрэлт хийсэн байна. Энэ нь зах зээлийн идэвх суларч, хөрвөх чадвар дахин муудаж эхэлсний дохио байв.

Дүгнэлт

Энэхүү график нь МХБ-ийн хөрвөх чадвар нь тогтмол биш, цаг хугацааны явцад маш их хувьсан өөрчлөгддөг болохыг тод харуулж байна. 2017-2018 оны “алтан үе”-тэй харьцуулахад зах зээл сайжирсан ч, хөрөнгө оруулагчид хувьцаагаа зарахдаа “цаг хугацааны эрсдэл”-ийг үргэлж тооцоолж байх ёстойг энэхүү дата сануулж байна. Таны захиалга хэдхэн цагийн дотор биелж болно, эсвэл хэдэн өдөр ч хүлээгдэж мэднэ.

]]> https://freely.mn/%d1%85%d1%83%d0%b2%d1%8c%d1%86%d0%b0%d0%b0%d0%b3%d0%b0%d0%b0-%d0%b1%d1%8d%d0%bb%d1%8d%d0%bd-%d0%bc%d3%a9%d0%bd%d0%b3%d3%a9-%d0%b1%d0%be%d0%bb%d0%b3%d0%be%d1%85-%d1%85%d1%83%d1%80%d0%b4-%d0%bc/feed/ 0