Pre-IPO хөрөнгө оруулалт: Мэргэжлийн түншийн стратегийн үнэ цэнэ
Компаниа олон нийтийн болгох (IPO хийх) зорилго тавьсан үүсгэн байгуулагчид байршуулалтын үеэр компанийнхаа үнэлгээг дээд зэргээр өсгөж, шаардлагатай хөрөнгийг аль болох хурдан татахыг сонирхдог. Гэвч IPO-д бэлтгэх нь маш урт бөгөөд бартаатай зам юм. Энэ ажлыг хэр чанартай хийснээс IPO-ийн амжилт болон зах зээл дээрх үнэлгээ шууд хамаарна. Тиймээс энэ үйл явцад мэргэжлийн түнш буюу “Pre-IPO” чиглэлээр дагнасан хувийн хөрөнгө оруулалтын (Private Equity) санг татан оролцуулах нь стратегийн хувьд маш оновчтой алхам болдог.
Үүсгэн байгуулагчид яагаад Pre-IPO сантай хэлцэл хийдэг вэ?
Мэргэжлийн сангууд нь IPO хийх мөч хүртэл компанийн үнэ цэнийг хэрхэн дээд зэргээр өсгөдөг вэ? Үүнд хоёр үндсэн шалтгаан бий:
-
Эрсдэлийг төрөлжүүлэх (Cash-out): Үүсгэн байгуулагчид өөрсдийн эзэмшлийн багцаас тодорхой хэсгийг санд худалдсанаар IPO-г хүлээлгүйгээр өнөөдөр шууд бэлэн мөнгөтэй болох, мөн компанийнхаа үнэлгээг урьдчилан баталгаажуулах боломжтой болдог. Энэхүү “үр дүнгээ хэсэгчлэн баталгаажуулах” үйлдэл нь хамаг эрсдэлээ ганц төсөл дээр ирээдүйд үлдээлгүй, нөөцийнхөө тодорхой хэсгийг чөлөөлж эрсдэлээ солонгоруулах боломжийг олгодог.
-
Бизнесийн өсөлтийг хурдасгах (Cash-in): Хэрэв хөрөнгө оруулалт шууд компани руу орвол шинэ бүтээгдэхүүн гаргах, шинэ зах зээлд нэвтрэх эсвэл өрсөлдөгчөө худалдан авах зэргээр өсөлтийн хурдацаа эрс нэмэгдүүлэх боломж бүрддэг. Ингэснээр компани борлуулалт болон EBITDA-ийн илүү өндөр үзүүлэлтэд хүрэхээс гадна, хурдацтай өсөлтийг илэрхийлэх “Үржүүлэгч” (Multiplier) өсдөг байна. Үүний үр дүнд компани үнэлгээний аргачлалын хоёр үржигдэхүүнийг хоёуланг нь өсгөх мультипликатор нөлөөг хүртдэг.
Яагаад зүгээр л банкны зээл авч болохгүй гэж?
Бизнесийн өсөлтөө санхүүжүүлэхийн тулд компаниуд банкнаас зээл авах боломжтой ч энэ нь үргэлж хамгийн оновчтой шийдвэр байдаггүй. Өндөр өртэй компанийн хувьд нэмж зээл авах нь, ялангуяа эдийн засгийн тодорхойгүй үед, зээлийн эрсдэлийг огцом нэмэгдүүлж, улмаар IPO үнэлгээг бууруулах сөрөг үр дагавартай байдаг. Харин өөрийн хөрөнгийн (капиталын) хөрөнгө оруулалт татах нь банкнаас нэмэлт зээл авах хөшүүргийг сайжруулж, зээлийн эрсдэлийг үр дүнтэй удирдах, нийт хөрөнгө татах өртгийг бууруулах хүчирхэг хэрэгсэл болдог.
Мөнгөнөөс илүү үнэ цэнэ: Мэргэжлийн хөрөнгө оруулагчийн үүрэг
Санхүүгийн хөрөнгө оруулагчаас хүлээх зүйл зөвхөн мөнгө байдаггүй. Институциональ хөрөнгө оруулагчид компанид дараах нэмэлт үнэ цэнийг бүтээж өгдөг:
-
Стратегийг шинэчлэх, чиглүүлэх: Ирээдүйн хөрөнгө оруулагчдын анхаарлыг хамгийн их татах, компанийн капитализацид (үнэлгээнд) хамгийн хүчтэй эерэг нөлөө үзүүлэх гол элементүүд дээр төвлөрөхөд тусалдаг.
-
Корпорацийн засаглалыг сайжруулах: Энэ нь жижиг хувьцаа эзэмшигчдийн эрхийг хамгаалах гол элемент бөгөөд сайн засаглалтай компани зах зээл дээр өндөр үнэлгээ (premium) авдаг.
-
M&A хэлцэлд туслах: Өрсөлдөгчөө худалдан авах (M&A) стратегитай бол мэргэжлийн хөрөнгө оруулагч нь хэлэлцээр хийх, хэлцлийг бүтэцжүүлэх, цаашлаад нэгтгэх үйл явцад шууд дэмжлэг үзүүлдэг.
-
Нэмэлт санхүүжилт татах: Өсөлтийн түрэмгий төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай дараагийн шатны хувьцааны санхүүжилт татах, бонд гаргах эсвэл банкны зээл авахад идэвхтэй оролцдог.
-
IPO үйл явцыг бэлтгэх, зохицуулах: IPO бол бирж, хөрөнгө оруулалтын банкууд, брокерууд, институциональ хөрөнгө оруулагчид, шинжээчид зэрэг олон талын оролцоог шаардсан маш нарийн төвөгтэй үйл явц юм. Энэхүү үйл явцыг үр дүнтэй удирдах нь санхүүгийн хөрөнгө оруулагчийн авчирдаг гол үнэ цэнэ юм.
Зах зээлийн итгэл ба Үүсгэн байгуулагчийн алсын хараа
Мэргэжлийн институциональ хөрөнгө оруулагчийн нэр хүнд компанийн үнэлгээнд шууд эерэгээр нөлөөлдөг болохыг зах зээлийн туршлага нотолдог. Хувьцаа эзэмшигчдийн бүтцэд (Cap Table) сайн нэр хүндтэй мэргэжлийн хөрөнгө оруулагч байх нь жижиглэнгийн хөрөнгө оруулагчдад дараах хоёр дохиог өгдөг:
-
Мэргэжлийн тоглогч хөрөнгө оруулсан учраас энэ бол найдвартай компани юм.
-
Институциональ хөрөнгө оруулагч байгаа тул компанийн засаглал зөв голдрилдоо орсон, жижиг хувьцаа эзэмшигчдийн эрх ашиг хамгаалагдсан гэж үздэг.
Тийм ч учраас ухаалаг үүсгэн байгуулагчид санхүүгийн хөрөнгө оруулагчийг зөвхөн мөнгө гэж харахаас илүүтэйгээр “Түнш” гэж хардаг болсон. Стратегийн хөрөнгө оруулагчийн санал болгосон өндөр үнээс татгалзаж, нэр хүндтэй санхүүгийн хөрөнгө оруулагчтай арай хямд үнээр (дискаунттайгаар) хэлцэл хийхийг илүүд үзэх тохиолдол олон байдаг.
Энэ нь үүсгэн байгуулагч өнөөдөр бүх зүйлээ зараад бизнесээс гарахыг урьтал болголгүй, харин ирээдүйн өсөлтөд бат итгэж, урт хугацаандаа өөрийн эзэмшиж буй үндсэн багцынхаа хөрвөх чадвар, үнэ цэнийг дээд зэргээр өсгөхийг зорьж буйн тод илрэл юм.